Hoe ontstaat een pigmentvlek?

In de huid zitten melanocyten, pigmentcellen. Ze zien er uit als een soort handjes en zijn groter bij mensen met een donkere huid, en afwezig bij iemand met albinisme. Als de zon op je huid schijnt, die UV-straling bevat, worden ze groter, de vingers worden langer, en ze gaan melanine (pigment) aanmaken. De melanine wordt meegegeven in melanosomen aan keratinocyten, de huidcellen die van de basale laag naar de oppervlakte reizen.

Je huid maakt pigment aan als afweerreactie. Het pigment absorbeert namelijk UV-straling zodat het je DNA in de stamcellen van de basale laag niet kan beschadigen. Je stamcellen hebben allerlei slimme manieren om toch opgelopen schade te verminderen, maar als dit niet lukt blijft het DNA onherstelbaar beschadigd en dit kan lijden tot huidkanker. De zon is ook de grootste veroorzaker van de meeste pigmentvlekken, of verergert deze.

Voorkomen is beter dan genezen!

Bij sommige mensen maakt de huid ook pigment aan bij ontsteking. Hoe donkerder de huid hoe sterker die meestal reageert. Er kan een vlekje ontstaan na een puistje, een verwonding of een plek waar de huid vaak schuurt zoals de liezen en oksels. Het is vaak genetisch en komt vaker voor bij donkere huidtypes. Indien mogelijk wil je irritatie aan de huid dus voorkomen. Lichte huidtypes maken naast bruin pigment, vaker rood pigment aan.

Pigmentvlekken zijn donkerder dan de rest van de huid, dit heet hyperpigmentatie. Ze kunnen door allerlei factoren ontstaan, en de oorzaak is belangrijk om te weten voor de behandeling. We denken dat pigmentcellen geïrriteerd kunnen raken, en blijvend aanstaan waardoor ze continue melanine aanmaken. Dit kan gebeuren door UV-straling, de lentigo solaris. Maar ook door hormonen, zoals bij het bekende zwangerschapsmasker of te wel melasma.

Wist je dat mannen ook melasma kunnen krijgen? Net als vrouwen die nog nooit zwanger geweest zijn

Pigmentvlekken zijn trouwens helemaal goedaardig, al zijn er ook varianten zoals een lentigo maligna of een melanoom die wél gevaarlijk kunnen zijn. Er zijn echter wel veel mensen die hinder ondervinden van pigmentvlekken, omdat ze ze niet mooi vinden. Het hebben van veel pigmentvlekken kan wél een teken zijn dat je huid veel zonschade heeft, en een hoger risico loopt op het ontstaan van huidkanker.

Hoe langer een pigmentvlek bestaat, bij diepere ontstekingen én melasma, hoe meer melanine de diepere huidlagen in lekt. Eigenlijk hoort pigment dus heel oppervlakkig in de huid te blijven, en daar is het ook makkelijker te behandelen. Ondanks behandeling is pigment vaak een chronisch probleem, waarbij het pigment door de zon vaak weer duidelijker zichtbaar wordt. Heb geduld en combineer je huidverzorging eventueel met behandelingen zoals laser, IPL (niet bij melasma!), peelings of microneedling. Een huisarts of dermatoloog heeft soms nog medicinale opties.

Skincare bij pigmentvlekken in een notendop: Zonbescherming!! Dit is het aller aller aller belangrijkste bij pigmentvlekken. Hoe je je huid ’s morgens reinigt, hangt af van je huidtype. Als tweede stap raad ik je een product aan dat pigment aanmaakt remt. Dit zit soms in een zonnebrandcrème, maar is vaker een losse stap. Dan zou een tintje, dus make up, de huid beschermen tegen warmte en zichtbaar licht, en dus extra bescherming bieden tegen pigment. ’s Avonds kun je ook weer een product kiezen dat pigment aanpakt, na het reinigen natuurlijk. Sommige producten tegen pigment zijn pittig, zoals retinol. Ook AHA zuren worden geadviseerd, omdat het exfolieren zorgt voor betere werking van je andere producten en het exfolieren de pigmentvlek ook lichter kan maken. Skip die als je huid geïrriteerd is.

Pigmentremmers zijn vaak tyrosinaseremmers, maar het ontstaan van pigment is een uitgebreid proces waarin meerdere producten de cascade kunnen doorbreken.